MUTLULUK HORMONU SEBEP OLABİLİR Mİ?
Mutluluk hormonu nedir, yaşadığımız stresin, endişenin, kaygının nedeni bu hormonlar mı, neden bizi mutlu ediyorlar ve bu hormonları sistemimize nasıl alıyoruz?
Mutluluk hormonları olarak adlandırılan hormonlar genellikle endorfin, serotonin, dopamin ve oksitosin'e denk gelir. Teknik olarak, bunların bazıları nörotransmittelerdir, yani hormon değildir. Fakat burada bilimsel ayrıntılarla kendimizi rahatsız etmeyeceğiz.
Bir kavga ya da uçuş tepkisi uyandıran adrenalin(epinefrin olarak da bilinir) hormonunu, bu makalede konu dışı bırakıyoruz. Adrenalin tek başına mutlu etmeyip sadece heyecan verir.
Mutluluk Hormonu 1: Endorfin
Endorfin, ağrıları bloke eder. Endojen, yani morfin içeren kelimesinden gelen endorfin, vücudun doğal ağrı kesicisidir. Fakat sentetik formdaki morfin ile karıştırmamak gerekir. Endorfini arttırmak için doğal yolları öğrenmemiz gerekir. Tetikleyici faktörleri stres ve acıdır.
Tarihsel olarak endorfin, atalarımızın avcılardan ve acıdan kaçmak için ilerlemesine yardımcı oldu. Bugün, anaerobik bölgelerde egzersizler yaparken endorfin üretiyoruz. Egzersiz sırasında, kaslarımızın oksijen depolarında glikojen tüketildiğinde bu hormon devam etmemizi sağlar.
Eksikliğinde stresli, gergin ve isteksiz hissederiz.
Endorfini Arttırma Yolları
- Düzenli Egzersiz Yapmak: Anaerobik egzersizler, vücudumuzun doğal ağrı kesicilerini aktive ederek, kronik ağrılarla baş etmemize yardımcı olur. Endorfin, kendimizi iyi hissetmemize yardımcı olmazlar, ancak daha az kötü hissetmemize yardımcı olurlar.
- Acı Yemek: Dildeki reseptörler, ağrı sinyallerine benzer şekilde sinyaller göndererek, acı baharata tepki verirler. Bu, endorfin üretimini tetikler.
Mutluluk Hormonu 2: Serotonin
Serotonin, ruh halimizi pozitif yönde tetikleyerek bizi neşeli, canlı ve zinde yapar. Bu hormonun eksikliği sinirlilik, karamsarlık ve depresyona neden olabilir.
Serotonini Arttırma Yolları
- Olumlu Düşünceler İçinde Olun: Geçmişteki mutlu olayları hatırlamayı ya da şu an için minnettar olduğumuz şeylere odaklanmayı seçtiğimiz zaman beynimiz, daha fazla serotonin üretecektir.
- Güneş Banyosu Yapın: Güneş cildinize ulaştığında, serotonin üretmeye yardımı olan D vitamini üretimi başlar. Bu, neden açık havada daha mutlu olduğumuzu açıklar.
- Düşük Yoğunlukta Egzersiz Yapın: Anaerobik bölgelerde endorfinler üretilirken, serotonin aerobik egzersizlerle ortaya çıkar. Serotonin, egzersiz sonrasında sistemimizde kalır. Bu yüzden ağırlık kaldırma, yoga, pilates ve açma-germe egzersizleri güçlenme ve esneklik kazanmanın yanı sıra, stresle baş edebilmemiz için harika bir yöntemdir.
- Triptofan İçeren Besinler Tüketin: Serotonin, beyin hücrelerinde bulunan ve insan vücudu tarafından sentezlenemeyen, dolayısıyla da dışarıdan besin yoluyla alınması gereken proteinlerde bulunan triptofan sayesinde artar. Badem, fıstık gibi kuru yemişler, süt, peynir, yoğurt, yumurta, peynir, kırmızı et, tavuk göğsü, hindi eti ve çikolata da triptofan bulunur.
Mutluluk Hormonu 3: Dopamin
Dopamin, bir keyif hormonudur ve bir hedef doğrultusunda çaba gösterildiğinde uyarılır. Bu amaca ulaşmak için harekete geçmeye motive eder, böylece bu ödülün keyfini yaşayabiliriz. Eksikliğinde üşengeç, unutkan ve canı sıkkın hissederiz.
Dopamini Arttırma Yolları
- Kendinize Hedefler Belirleyin, Hobi Edinin: Belirli, ölçülebilir ve ulaşılabilir hedeflere sahip olmak, bize yol gösterecek bir şey verir ve böylece dopamin üretimini uyarır. Kendinizi mutlu hissettiren bir hobi edinin. Amaçlı bir hayat bizi mutlu eder.
- Egzersiz Yapın: Dopamin seviyesi, egzersiz sırasında serotonin ile birlikte yükselme eğilimi gösterir. Dopamin, başarı hedefi ile ilişkili olduğundan, bir mesafe ya da zaman hedefi belirlemek, üretimi teşvik eder.
- C Vitamini Tüketin: Yapılan araştırmalar, C vitamini tüketen kişilerin dopamin seviyelerinin, tüketmeyenlere oranla artış gösterdiğini kanıtlamıştır.
- Tirozin İçeren Besinler Tüketin: Vücut tarafından kullanılan ikincil aminoasitlerden biri olan tirozin bakımından zengin olan muz, elma, salatalık gibi besinlerden tüketmeye özen gösterin.
- Müzik Dinleyin: Nature Neuroscience dergisinde yayınlanan, müzik ile dopamin seviyeleri arasındaki ilişkiyi inceleyen bir araştırmada, müzik dinletilen deneklerde dopamin seviyelerinin %9 artış gözlemlendiği, buna karşın sevmedikleri müzikleri dinleyen aynı seneklerde dopamin seviyeleri azalma gösterdiği belitilmiştir.
Mutluluk Hormonu 4: Oksitosin
Oksitosin, fiziksel temas üzerine, serbest bırakılan "aşk" hormonudur. Cinsel ilişki ve doğum, büyük miktarda oksitosin salınmasına neden olur. Fakat eski bir dosta veya sevdiğinize sıkı bir sarılış bile bu hormonun salınımına neden olabilir. Bu hormon, sevgi ve güven duygusu verir. Bu nedenle ilişkilerimizde mutluluğumuzu arttırır.
Eksikliğinde kendimizi yalnız, sevgisiz ve huzursuz hissederiz.
Oksitosini Arttırma Yolları
- Masaj Yaptırın: Masaj, kaslarımızı rahatlatmasının yanında, stresin azaltılmasına ve zihnimizin rahatlamasına yardımcı olmaktadır.
- Fiziksel Temas Kurun: Bir şans yakaladığınızda, ailenize, sevgilinize veya arkadaşlarınıza sarılın, ofiste bir çalışma arkadaşınızın sırtını sıvazlayın. Sevgiliniz ile sahilde el ele yürürken yaptığınız romantik yürüyüşün, neden bu kadar etkili olduğunu artık biliyorsunuz.
- Hayal Kurun: Fiziksel temasın haricinde, oksitosin seviyesini arttırmanın bir yolu da hayal kurmaktan geçmekte. Bir araştırmada, evli kadınların kocalarını düşündükleri zaman oksitosin seviyelerinde artış olduğu gözlemlenmiştir.
Mutluluk Hormonlarına Bazen Ara Vermek
Mutluluk hormonları, daha iyi hissetmemize neden olsalar da insan hayatının akışındaki rolleri anlamak daha önemlidir.
Endorfin, geçici olarak ağrıyı maskelemektedir. Bununla birlikte ağrı, insan vücudunda her zaman gizlenmiş olsaydı, bedenlerimizi çok zorlayarak ciddi şekilde zarar verebilirdik.
Benzer şekilde oksitosin, güvenli ilişkiler kurmak için harika olsa da, her zaman herkese güvenilirse, gezegendeki her aldatmaca bizim için zararlı olacaktır.
Çok fazla dopamin, bağımlılığıa neden olmakla kalmaz, aynı zamanda önceliklerimize önem verme veya zamanı yönetme becerimizi törpüleyebilir.
Bu hormonların varlığı sayesinde, hayatımızın durağan olmayıp, mutlu şekilde yaşayabileceğimizi anlamalı ve buna minnettar olmalıyız. Fakat her zaman denildiği gibi "Azı karar, çoğu zarar."
Her halükarda mutluluk hormonu doğal yollarla üretilebilirse ve bunun mutluluğa yönelik olduğu bilinebilirse güzeldir. Mutluluk sadece aklımıza değil, aynı zamanda bedenimizdedir.
